Trong suốt những năm học trung học, học sinh thường bận rộn với khối lượng học tập nặng và các yêu cầu về hoạt động ngoại khóa trong trường. Tuy nhiên, cuộc sống đại học và sự nghiệp tương lai không chỉ được quyết định bởi điểm GPA hay những câu lạc bộ bạn tham gia, mà còn phụ thuộc vào những kinh nghiệm chuyên môn mà bạn tích lũy được qua thời gian. Nếu bạn đang học trung học, rất có thể bạn vẫn chưa xác định rõ mình muốn làm nghề gì trong tương lai. Việc học và hoạt động ngoại khóa có thể phần nào giúp bạn định hướng lĩnh vực nghề nghiệp, nhưng việc có trải nghiệm thực tập sẽ mang lại lợi ích rất lớn. Thực tập dành cho học sinh trung học là cơ hội để bạn khám phá sở thích của mình trong nhiều lĩnh vực nghề nghiệp khác nhau và trải nghiệm thực tế công việc mà bạn có thể theo đuổi trong tương lai.
1. Thực Tập (Internship) Là Gì? Kiến Tập (Externship) Là Gì?
Thực tập (internship) là những trải nghiệm làm việc ngắn hạn do các tổ chức cung cấp, giúp học sinh tiếp cận và hiểu rõ hơn về một ngành nghề hoặc lĩnh vực cụ thể. Thực tập thường là có lương, nhưng đôi khi cũng có thể không có lương. Thông qua việc tham gia trực tiếp vào công việc và các dự án thực tế, học sinh có cơ hội tích lũy kinh nghiệm, kỹ năng và kiến thức.
Kiến tập (externship) cũng là một cách khác để học sinh khám phá định hướng nghề nghiệp trong môi trường làm việc. Điểm khác biệt giữa kiến tập và thực tập là: kiến tập thường là hình thức “theo chân” (job shadowing) một chuyên gia trong ngành mà không được trả lương, trong đó học sinh quan sát các công việc hàng ngày; còn thực tập là một vị trí có thể được trả lương hoặc làm tình nguyện tại một tổ chức. Thông thường, các chương trình kiến tập dễ tìm hơn đối với học sinh trung học vì chúng thường được tổ chức thông qua mối quan hệ giữa nhà trường và các nhà tuyển dụng trong khu vực.
Việc tham gia thực tập hoặc kiến tập có thể giúp học sinh nổi bật hơn trong hồ sơ du học, đồng thời chuẩn bị tốt hơn cho sự nghiệp tương lai trong lĩnh vực mà mình quan tâm. Mỗi hình thức đều mang lại những lợi ích riêng:
Thực tập (internship) giúp học sinh:
- Có được kinh nghiệm thực tế trong môi trường làm việc chuyên nghiệp
- Khám phá các lựa chọn nghề nghiệp và vị trí công việc tiềm năng
- Nhận được sự hướng dẫn (mentorship) và cơ hội xây dựng mối quan hệ với các chuyên gia trong ngành
- Có thể đưa vào CV/hồ sơ cá nhân
- Được trả công xứng đáng cho công việc (trong nhiều trường hợp)
Kiến tập (externship) giúp học sinh:
- Khám phá các hướng đi nghề nghiệp và vị trí công việc tiềm năng
- Đánh giá mức độ phù hợp với công việc hoặc tổ chức thông qua việc quan sát thực tế
- Có thể đưa vào CV/hồ sơ cá nhân
- Nhận được sự hướng dẫn (mentorship) và cơ hội xây dựng mối quan hệ với các chuyên gia trong ngành
Aralia kết nối học sinh Việt Nam với giảng viên Mỹ hàng đầu
Dưới đây là bảng tóm tắt được tạo bởi The Balance Career nhằm giúp bạn hình dung rõ hơn về lợi ích của từng hình thức:
Thực tập (Internships) | Kiến tập (Externships) |
Tích lũy kỹ năng và kinh nghiệm | Có cái nhìn tổng quan về một nghề nghiệp |
Làm việc cùng một nhóm | Quan sát môi trường làm việc |
Chương trình kéo dài theo học kỳ hoặc mùa hè | Trải nghiệm ngắn hạn (vài ngày hoặc vài tuần) |
Có thể được tính tín chỉ hoặc không | Thường không được tính tín chỉ |
Có thể có lương hoặc không | Thường không có lương |
2. Làm Thế Nào Để Tìm Cơ Hội Thực Tập/Kiến Tập?
Vậy câu hỏi tiếp theo là: bạn có thể tìm cơ hội thực tập hoặc kiến tập ở đâu? Thực ra, việc tìm kiếm không hề khó nếu bạn biết cách tận dụng mạng lưới sẵn có của mình. Dưới đây là ba cách để tìm cơ hội thực tập/kiến tập:
Trường trung học của bạn
Nếu bạn đang học tại một trường trung học tư thục hoặc trường quốc tế, rất có thể bạn sẽ có cơ hội tham gia các hoạt động như thực tập/kiến tập thông qua nhà trường. Bộ phận Quan hệ Cựu học sinh (Alumni Relations) hoặc bộ phận Hướng nghiệp (Career Department) thường sẽ tổ chức các sự kiện hoặc cơ hội tương tự cho học sinh. Nếu trường bạn không cung cấp những cơ hội này, bạn vẫn nên chủ động liên hệ với bộ phận phụ trách kết nối cựu học sinh để mở rộng mạng lưới và tìm kiếm những cơ hội phù hợp với sở thích của mình.
Mạng lưới quan hệ của bạn
Khi nghĩ đến “network”, bạn có thể nghĩ ngay đến các mối quan hệ chuyên nghiệp trong ngành. Tuy nhiên, mạng lưới của bạn không chỉ giới hạn ở đó. Thầy cô, giảng viên và cố vấn học tập cũng chính là những người bạn có thể kết nối. Hãy liên hệ với những người bạn quen biết và hỏi xem họ có biết chủ doanh nghiệp hoặc nhân viên đang làm việc trong lĩnh vực bạn quan tâm hay không. Bạn có thể gặp trực tiếp hoặc gửi email như sau:
“Dear Professor/Teacher Z,
My name is X, and I’m a student at X. Currently, I’m taking several classes in X and I am very interested in learning more about the field.
I am wondering if you know anyone who is currently practicing in this area or is working in the field at a company that provides internship opportunities during the summer?
I would appreciate the opportunity to discuss this possibility and am happy to attend your office hours on X if that is most convenient for you. In the meantime, I’ve attached my resume for your review. Thank you so much for your time.”
Một dạng mạng lưới khác mà bạn có thể tận dụng là bố mẹ và/hoặc người thân. Việc tìm cơ hội thực tập thông qua các mối quan hệ của gia đình thường dễ dàng và nhanh chóng hơn so với các kết nối bên ngoài, vì họ có thể giới thiệu trực tiếp bạn tới công ty và giúp rút ngắn quy trình tuyển dụng.
Tìm kiếm trực tuyến hoặc trực tiếp
Khi nói đến tìm kiếm trực tiếp (offline), chúng tôi muốn đề cập đến việc tìm kiếm các doanh nghiệp địa phương xung quanh khu vực bạn sinh sống. Nếu có một doanh nghiệp mà bạn đặc biệt quan tâm, bạn có thể chủ động liên hệ trực tiếp bằng cách đến gặp mặt hoặc gửi email để hỏi về cơ hội thực tập và kiến tập.
Tìm kiếm trực tuyến (online): Bên cạnh việc tận dụng các mối quan hệ, bạn hoàn toàn có thể tự tìm kiếm cơ hội cho mình. Các trang tuyển dụng như LinkedIn Jobs hoặc Ybox luôn có những tin tuyển dụng mới mỗi ngày. Bằng cách tìm kiếm các từ khóa như “high school internships” hoặc “thực tập THPT”, bạn sẽ tìm được nhiều cơ hội phù hợp. Vì các cơ hội này được đăng tải bởi cá nhân hoặc doanh nghiệp, hãy nhớ kiểm tra kỹ yêu cầu cũng như độ uy tín của công ty trước khi ứng tuyển và tiếp tục các bước tiếp theo để tránh lừa đảo.
3. Một Số Cơ Hội Thực Tập Cho Học Sinh Trung Học?
Các cơ hội thực tập dành cho học sinh trung học thường khá hạn chế vì nhiều công ty ưu tiên tuyển những người có thể làm việc toàn thời gian trong thời gian dài. Tuy nhiên, “hạn chế” không có nghĩa là “không thể”. Một số tổ chức vẫn cung cấp các chương trình thực tập được thiết kế riêng cho học sinh trung học, dù quy trình ứng tuyển thường khá cạnh tranh để chọn ra những ứng viên tiềm năng. Dưới đây là một số cơ hội mà chúng tôi đã tìm được dành cho học sinh trung học! Thậm chí, còn có những chương trình thực tập mùa hè dành cho học sinh lớp 12 chuẩn bị vào đại học trong cùng năm.
Chương trình Thực tập Khoa học Mùa hè của UCSC
Đại học California Santa Cruz cung cấp một chương trình thực tập nghiên cứu kéo dài suốt mùa hè (10 tuần) dành cho học sinh trung học trong các lĩnh vực STEM. Học sinh sẽ có cơ hội nhận được sự hướng dẫn 1-1 từ giảng viên, nghiên cứu sinh sau đại học và các nhà nghiên cứu sau tiến sĩ tại UCSC.
Những học sinh quan tâm đến các lĩnh vực STEM và nghiên cứu khoa học được khuyến khích tham gia chương trình này. Học sinh sẽ tham gia vào các dự án nghiên cứu thực tế đang diễn ra tại UCSC, chứ không phải các dự án giả lập.
Yêu cầu tham gia là học sinh phải từ 14 tuổi trở lên tại thời điểm chương trình bắt đầu và hiện đang theo học trung học. Phần lớn học sinh được nhận thường đến từ các trường trung học trong khu vực Bay Area, nhưng học sinh ngoài khu vực có chỗ ở tại địa phương cũng được khuyến khích nộp đơn.
Chương trình Thực tập Mùa hè dành cho học sinh trung học của Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan
Dành cho những học sinh đang sinh sống hoặc theo học tại các trường trung học ở New York, New Jersey hoặc Connecticut, đây là cơ hội dành cho bạn! Chương trình cung cấp các vị trí thực tập có lương cho học sinh quan tâm đến nghệ thuật và lịch sử nghệ thuật. Học sinh sẽ tích lũy kinh nghiệm làm việc đồng thời nhận được sự hướng dẫn từ các chuyên gia trong lĩnh vực nghệ thuật, sáng tạo và bảo tàng. Khi kết thúc chương trình, học sinh sẽ nhận được khoản trợ cấp tương ứng với mức lương tối thiểu theo quy định của bang New York. Ứng viên phải là học sinh lớp 11 hoặc lớp 12 trong năm học tiếp theo tại thời điểm hạn nộp hồ sơ.
Chương trình Brain Research Apprenticeships in New York at Columbia (BRAINYAC) của Viện Zuckerman nhằm chuẩn bị cho thế hệ trẻ trở thành các nhà khoa học trong tương lai. Mỗi học sinh sẽ được ghép cặp với một nhà khoa học thần kinh tại Columbia, người sẽ hướng dẫn học sinh thực hiện một dự án nghiên cứu. Sau khi hoàn thành chương trình, thực tập sinh sẽ có hiểu biết sâu hơn về cách nghiên cứu trong phòng thí nghiệm dẫn đến những khám phá đột phá, được tiếp xúc với môi trường học thuật chuyên nghiệp, và xây dựng mối liên kết mạnh mẽ hơn với khoa học như một con đường sự nghiệp. Ứng viên phải đang sinh sống tại thành phố New York, trong đó ưu tiên học sinh ở khu vực Upper Manhattan và South Bronx.
Chương trình Thực tập Trung học tại Viện Boyce Thompson
Viện Boyce Thompson (BTI), Đại học Cornell và Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) mời học sinh trung học tại địa phương tham gia chương trình thực tập kéo dài 7 tuần trong các lĩnh vực nghiên cứu bộ gen thực vật, tin sinh học (bioinformatics) và truyền thông khoa học. Chương trình diễn ra từ ngày 28 tháng 6 đến ngày 6 tháng 8. Để đủ điều kiện tham gia, học sinh phải đang sinh sống tại khu vực Ithaca hoặc các quận lân cận, và có khả năng di chuyển hàng ngày đến Đại học Cornell. Học sinh không được là học sinh cuối cấp (lớp 12 sắp tốt nghiệp) và phải từ 16 tuổi trở lên trước ngày 28 tháng 6 để đủ điều kiện nộp đơn.
Chương trình Trung học của Microsoft
Mỗi mùa hè, Microsoft triển khai Chương trình Trung học nhằm giúp học sinh có được trải nghiệm thực tế và học hỏi trực tiếp trong lĩnh vực khoa học máy tính. Học sinh sẽ tham gia vào các dự án để khám phá sở thích của mình, đồng thời tìm hiểu về văn hóa làm việc đặc trưng của Microsoft. Chương trình dành cho học sinh trung học năm cuối hiện đang sinh sống trong bán kính 50 dặm quanh Redmond, Washington và có sự quan tâm rõ ràng đến công nghệ. Học sinh phải từ 16 tuổi trở lên và có quyền làm việc hợp pháp tại Hoa Kỳ trong suốt thời gian thực tập. Ứng viên cần sẵn sàng làm việc toàn thời gian trong 10 tuần liên tiếp (từ tháng 6 đến tháng 8).
Chương trình Thực tập và Học bổng của NASA
Các chương trình thực tập và học bổng của NASA tận dụng những sứ mệnh và dự án đặc thù của cơ quan này nhằm nâng cao năng lực, sự đa dạng và quy mô của lực lượng lao động tương lai trong các lĩnh vực STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học). Cơ hội thực tập dành cho nhiều cấp độ, từ học sinh trung học đến bậc sau đại học. Thực tập sinh sẽ có cơ hội tham gia vào các dự án nghiên cứu hoặc hoạt động học tập trải nghiệm dưới sự hướng dẫn của người cố vấn tại NASA. Để ứng tuyển, học sinh cần từ 16 tuổi trở lên và đang là học sinh/sinh viên toàn thời gian.
Chương trình Học giả của Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Không quân (AFRL)
Chương trình Học giả của Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Không quân (AFRL) cung cấp các cơ hội thực tập mùa hè có trợ cấp cho học sinh trung học lớp trên theo đuổi các ngành STEM. Học sinh sẽ có cơ hội trải nghiệm thực tế khi làm việc cùng các nhà khoa học và kỹ sư toàn thời gian tại AFRL trong các nghiên cứu và công nghệ tiên tiến, đồng thời đóng góp vào những dự án nghiên cứu độc đáo.
Có rất nhiều cơ hội thực tập khác dành cho học sinh. Bạn có thể tham khảo thêm danh sách 20 chương trình thực tập khác dành cho học sinh trung học trên khắp nước Mỹ như tại Washington DC, Massachusetts, California, v.v.
Hy vọng rằng với hướng dẫn này, bạn có thể bắt đầu khám phá các lựa chọn của mình và xác định lĩnh vực mà bạn muốn theo đuổi trong tương lai. Thực tập không chỉ là một điểm cộng giúp bạn nổi bật trong hồ sơ ứng tuyển đại học, mà còn là con đường để khám phá nghề nghiệp và xây dựng mạng lưới quan hệ với các chuyên gia trong lĩnh vực bạn quan tâm.
