Có nhiều sự khác biệt giữa viết ở trung học và đại học. Ở trung học, giáo viên thường cung cấp các hướng dẫn và quy tắc chi tiết để định hướng học sinh trong suốt quá trình viết. Tuy nhiên, khi viết ở đại học, giảng viên thường không đưa ra một cấu trúc cố định mà sinh viên phải tuân theo khi lập kế hoạch và viết bài luận. Vì vậy, việc “gỡ bỏ” những quy tắc đã quen thuộc từ trung học là điều quan trọng để đáp ứng kỳ vọng của môi trường đại học. Điều này giúp sinh viên phát triển kỹ năng viết lập luận vững chắc hơn và xây dựng phong cách viết trưởng thành hơn.
1. Cấu Trúc Bài Luận
Trung học:
Về cấu trúc bài luận, giáo viên trung học thường khuyến khích học sinh tuân theo mô hình bài luận năm đoạn (five-paragraph essay) hoặc năm ý chính, bao gồm: phần mở bài, ba luận điểm chính và phần kết luận. Bài viết thường bắt đầu và kết thúc bằng những ý khái quát; phần mở bài dẫn dắt vào các nội dung cụ thể, sau đó mở rộng trở lại những nhận xét tổng quát ở phần cuối.
Một bài luận năm đoạn điển hình thường để hình thức chi phối nội dung, thay vì để nội dung quyết định hình thức. Mỗi đoạn văn được giao một mục đích cụ thể, và học sinh phải “nhồi” nội dung của mình vào từng đoạn. Cấu trúc này gián tiếp khiến học sinh giới hạn phân tích trong ba luận điểm chính, từ đó phải lược bớt hoặc điều chỉnh những ý quan trọng khác có thể cần thiết cho sự phát triển của bài luận.
Đại học:
Đối với bài luận ở đại học, không có số lượng luận điểm hay đoạn văn cố định. Vì các chủ đề thảo luận ở đại học thường phức tạp hơn so với bài luận trung học, sinh viên có thể viết bao nhiêu đoạn tùy ý miễn sao nội dung đó là cần thiết để trình bày quan điểm và ý kiến của mình một cách đầy đủ.
Lý do bài luận năm đoạn thường không phù hợp ở đại học là vì nó thiếu sự liền mạch. Cách liệt kê các luận điểm khiến người viết xem mỗi đoạn như một phần tách biệt, thay vì kết nối chúng để xây dựng một lập luận thống nhất. Các bài viết ở đại học tập trung vào phân tích và diễn giải vấn đề, vì vậy giảng viên kỳ vọng bạn nắm rõ dữ kiện và tự xây dựng lập luận. Phong cách viết này khác biệt đáng kể so với cách viết ở trung học.
Học sinh tham gia khoá luyện thi viết luận tại Aralia thường xuyên đạt giải cao
2. Đoạn Văn
Trung học:
Trong các bài luận ở trung học, khi các luận điểm chính được phân chia vào từng đoạn cụ thể, học sinh thường được khuyến khích bắt đầu bằng một câu chủ đề (topic sentence) phản ánh luận đề và giới thiệu ý tưởng chính của đoạn. Sau đó, mỗi đoạn nên kết thúc bằng một câu kết luận nhắc lại ý chính trong câu chủ đề hoặc một câu chuyển tiếp để dẫn sang đoạn tiếp theo. Các đoạn sau thường tuân theo cấu trúc tương tự.
Đại học:
So với bài luận trung học, giảng viên đại học mong đợi sinh viên không tự giới hạn khi trình bày ý tưởng. Tùy thuộc vào nội dung và bằng chứng được đưa ra, độ dài của đoạn văn có thể dao động từ một phần ba đến hai phần ba trang giấy. Viết ở đại học thường ít ràng buộc hơn về độ dài và nội dung đoạn văn, vì mục tiêu chính là yêu cầu sinh viên cung cấp phân tích, bằng chứng, điểm nhấn và lập luận để làm rõ quan điểm của mình.
Điểm tương đồng duy nhất giữa đoạn văn ở trung học và đại học là phần mở đầu thường có câu chủ đề tóm tắt ý chính, sau đó phát triển bằng các lập luận và dẫn chứng hỗ trợ. Tuy nhiên, cấu trúc linh hoạt hơn trong viết ở đại học giúp các đoạn văn trở nên mạch lạc và rõ ràng hơn.
Tuy vậy, việc có một câu kết luận ở cuối mỗi đoạn không còn phổ biến trong các bài luận đại học. Do giảng viên đã quen với việc đọc các bài nghiên cứu dài và phức tạp, sinh viên không cần lặp lại câu chủ đề ở cuối đoạn. Thay vào đó, hãy sử dụng không gian này để hoàn thiện phần bằng chứng và phân tích nhằm củng cố luận điểm. Kỹ năng viết tốt sẽ giúp sinh viên trình bày lập luận một cách trôi chảy và dẫn dắt người đọc qua từng đoạn mà không cần câu chuyển tiếp rõ ràng.
3. Câu Luận Đề (Thesis Statement)
Trung học:
Như đã đề cập ở trên, trong các bài viết ở trung học, học sinh thường được khuyến khích kết thúc đoạn mở bài bằng một câu luận đề, và luận đề này nên gói gọn trong một câu duy nhất. Có một số điểm khác biệt nhỏ giữa câu luận đề và câu chủ đề; vì vậy, học sinh thường xây dựng một câu luận đề mang tính khái quát, đôi khi khá giống với câu chủ đề.
Ngoài ra, câu luận đề thường được hỗ trợ bởi ba luận điểm chính. Một ví dụ điển hình cho cách “liệt kê” luận điểm trong bài viết trung học là:
“Tôi sẽ chỉ ra cách người La Mã mất đế chế của họ ở Anh và xứ Gaul bằng cách xem xét công nghệ quân sự, tôn giáo và chính trị.” (UNC)
Đại học:
Trong viết ở đại học, đoạn mở bài có thể kết thúc bằng một câu luận đề, nhưng đây không phải là yêu cầu bắt buộc. Do tính chất phức tạp của chủ đề, luận đề thường không chỉ được hỗ trợ bởi ba luận điểm, vì số lượng luận điểm có thể nhiều hơn ba khi phân tích các vấn đề trong bài viết.
Hơn nữa, câu luận đề có thể dài từ hai đến ba câu, bởi nó cần được phát triển sâu sắc và phức tạp hơn, thay vì chỉ đơn giản lặp lại câu chủ đề. Một ví dụ điển hình về câu luận đề trong viết ở đại học là:
“Người La Mã đã mất đế chế của họ ở Anh và xứ Gaul vì công nghệ quân sự của đối thủ đã bắt kịp họ, đồng thời những biến động tôn giáo và xung đột chính trị đã làm suy yếu tinh thần đoàn kết và mục tiêu chung trong nước.” (UNC)
4. Mở Bài và Kết Luận
Trung học:
Bạn có nhớ khi giáo viên trung học nói rằng phần mở bài nên mang tính khái quát và rộng để thu hút người đọc, trước khi thu hẹp dần vào các ý cụ thể không? Giáo viên cũng có thể yêu cầu phần kết luận tóm tắt lại những luận điểm chính đã được trình bày trong bài. Cách viết mở bài và kết luận này khá phổ biến ở trung học, vì giáo viên muốn giúp học sinh tư duy theo hướng có cấu trúc và logic hơn, tránh sa đà vào những lập luận không liên quan trực tiếp đến chủ đề.
Đại học:
Tuy nhiên, trong viết ở đại học, giảng viên thường mong đợi bạn đi thẳng vào trọng tâm vấn đề. Khi nhận đề bài, sinh viên được yêu cầu trình bày lập luận một cách cụ thể và rõ ràng, thay vì chỉ diễn đạt lại chủ đề hoặc các thông tin sẵn có.
Phần kết luận cũng có mục đích riêng. Thay vì chỉ tóm tắt những gì đã trình bày, điều mà người đọc đã biết, sinh viên nên dành thời gian để phát triển phần kết luận sâu sắc hơn, chẳng hạn như liên hệ chủ đề với câu chuyện cá nhân, đặt ra câu hỏi gợi suy nghĩ, hoặc đưa ra những góc nhìn quan trọng để mở rộng thảo luận.
5. Lập Luận
Trung học:
Đối với các bài luận tranh luận, kể cả trong kỳ thi SAT, giáo viên thường khuyên học sinh nên chọn một phía rõ ràng khi đưa ra lập luận, để có thể cung cấp ví dụ và bằng chứng tốt nhất nhằm bảo vệ quan điểm của mình. Việc đồng thời trình bày hai quan điểm đối lập và phản biện lại là một thử thách đối với những học sinh chưa được đào tạo nhiều về kỹ năng viết.
Ngoài ra, các lập luận của học sinh trung học thường dựa trên trải nghiệm cá nhân hoặc ý kiến chủ quan, vì các em có thể chưa có đủ kiến thức chuyên sâu về chủ đề để xây dựng một lập luận mạnh mẽ và thuyết phục.
Đại học:
Ở đại học, bằng chứng là yếu tố then chốt. Giảng viên mong đợi những luận điểm đủ sức thuyết phục để khiến họ muốn tiếp tục đọc. Các bài luận tranh luận cần được hỗ trợ bởi bằng chứng vững chắc từ các nguồn học thuật và tạp chí chuyên ngành, vì sinh viên đã dành nhiều thời gian tìm hiểu dữ kiện cũng như nghiên cứu các tài liệu ủng hộ hoặc phản đối quan điểm của mình.
Như kỹ sư huyền thoại Edwards Deming từng nói: “Không có dữ liệu, bạn chỉ là một người khác với một ý kiến.”
Bên cạnh việc yêu cầu sinh viên đưa ra các luận điểm cụ thể và có căn cứ, giảng viên đại học cũng mong đợi sinh viên xem xét “những giới hạn và phản biện đối với lập luận của mình”, bởi mọi lập luận thú vị đều có thể bị thách thức một cách hợp lý. Một bài luận vừa trình bày lập luận ủng hộ vừa xử lý các phản biện sẽ được đánh giá là mạnh mẽ và thuyết phục hơn.
Hướng dẫn viết của Đại học Chicago cũng gợi ý rằng sinh viên nên hình dung việc trình bày lập luận giống như “một cuộc trò chuyện thân thiện và sôi nổi với một người mà bạn tôn trọng và họ cũng tôn trọng bạn; một người quan tâm đến điều bạn nói nhưng sẽ không đồng ý chỉ vì bạn khẳng định; một người muốn nghe lý do bạn tin vào lập luận của mình và cũng muốn nghe câu trả lời cho những câu hỏi của họ.”
6. Định Dạng (Format)
Trung học:
Định dạng là yêu cầu bắt buộc đối với nhiều bài luận ở trung học, đặc biệt là các bài nghiên cứu hoặc bài nghị luận. Giáo viên thường giới thiệu cho học sinh các chuẩn hướng dẫn trình bày như MLA và APA, vì chúng đơn giản và dễ hướng dẫn hơn so với các hệ thống định dạng khác.
Tuy nhiên, các chuẩn định dạng ở trung học thường chỉ được yêu cầu ở mức tương đối, bởi trọng tâm của bài viết là dạy học sinh cách xây dựng lập luận, đưa ra bằng chứng và viết một bài luận dễ theo dõi. Ngoài ra, chủ đề ở trung học thường ít phức tạp hơn so với đại học, vì vậy học sinh không cần thực hiện nghiên cứu chuyên sâu để hiểu vấn đề.
Đại học:
Ngược lại, trong viết ở đại học, định dạng và trích dẫn chiếm một phần đáng kể trong điểm số của các bài nghiên cứu. Mỗi giảng viên có thể yêu cầu các chuẩn định dạng khác nhau, từ Chicago, AMA đến APA. Nếu không tuân thủ đúng hướng dẫn, bài viết có thể bị trừ điểm. Thông tin về yêu cầu định dạng thường được cung cấp trong đề cương môn học (syllabus) hoặc trước mỗi bài nghiên cứu.
Có rất nhiều trang web và tài nguyên trực tuyến cũng như trong thư viện trường đại học có thể giúp quá trình trích dẫn và định dạng trở nên nhanh chóng và dễ dàng hơn, chẳng hạn như Citation Machine.
Chuẩn bị cho học sinh kỹ năng viết ở bậc đại học là một bước quan trọng để thành công không chỉ trong đại học mà còn sau này. Tuy nhiên, giáo viên ở các trường trung học công lập thường gặp khó khăn trong việc cung cấp phản hồi chi tiết và phù hợp cho từng học sinh do sĩ số lớp đông. Aralia Education ra đời để hỗ trợ những học sinh mong muốn nâng cao kỹ năng viết đại học, thông qua nhiều khóa học viết giúp các em phát huy tối đa tiềm năng của mình. Đội ngũ giảng viên của Aralia là những thầy cô và giáo sư giàu kinh nghiệm, tận tâm với sự thành công của học sinh, được công nhận trong lĩnh vực chuyên môn hoặc đang giảng dạy tại các trường trung học và cao đẳng/đại học hàng đầu tại Hoa Kỳ.
Khóa Viết Học Thuật Chuyên Sâu
KHÓA VIẾT HỌC THUẬT CHUYÊN SÂU Nâng cao kỹ năng Viết Học thuật Đăng ký ngay 📚 Tổng Quan Khóa Viết Học Thuật Chuyên Sâu
