Bài viết này hướng dẫn cách xây dựng Written Concept Narrative theo yêu cầu của cả hai bảng thi Business Innovation (Đổi mới Kinh doanh) và Social Innovation (Đổi mới Xã hội) của Diamond Challenge. Nội dung bao gồm thang điểm đánh giá chính thức với tổng điểm 25, bảy thành phần cốt lõi của bài thuyết minh, tính bền vững về tài chính và xã hội, nghiên cứu thị trường cũng như những minh chứng về tiến độ phát triển dự án. Qua đó, học sinh sẽ biết cách sắp xếp ý tưởng thành một bài dự thi dài từ 3–5 trang, có lập luận chặt chẽ và sức thuyết phục.
1. Diamond Challenge Là Gì?
Diamond Challenge có hai bảng thi chính:
- Business Innovation (Đổi mới Kinh doanh): Dành cho các dự án hướng đến giải quyết vấn đề của khách hàng, với mục tiêu chính là tạo ra doanh thu và lợi nhuận.
- Social Innovation (Đổi mới Xã hội): Dành cho các dự án hướng đến giải quyết các vấn đề xã hội hoặc môi trường, với mục tiêu chính là tạo ra những tác động tích cực cho cộng đồng.
Cả hai bảng thi đều yêu cầu thí sinh trình bày Written Concept Narrative theo cùng một định dạng và đề cập đến bảy thành phần cốt lõi. Tuy nhiên, tiêu chí chấm điểm sẽ có sự khác biệt tùy thuộc vào mục tiêu của từng dự án.
Phát Triển Ý Tưởng Cho Cuộc Thi Diamond Challenge
Bảng Thi Business Innovation: Tiêu Chí Đánh Giá
Bảng thi Business Innovation tập trung đánh giá khả năng thành công của dự án trên phương diện thương mại.
Hạng mục đánh giá | Điểm | Nội dung đánh giá |
Ý tưởng có khả thi không? (Can the concept work?) | 10 | Mức độ thấu hiểu vấn đề của khách hàng, giá trị khác biệt của sản phẩm/dịch vụ, tính khả thi về tài chính và chiến lược tiếp cận thị trường |
Nếu thành công, dự án sẽ tạo ra tác động gì? (What impact will it make if it does?) | 10 | Cơ hội thị trường, khả năng mở rộng quy mô một cách hiệu quả và lợi thế cạnh tranh bền vững |
Đội ngũ có đủ khả năng thành công không? (Can this team succeed?) | 5 | Năng lực của đội ngũ, nguồn lực, khả năng sáng tạo, sự kiên trì, đam mê và kỹ năng trình bày ý tưởng |
Tổng điểm | 25 |
Ví dụ, hãy tưởng tượng một nhóm học sinh phát triển ứng dụng giúp học sinh THPT tìm kiếm các hoạt động ngoại khóa phù hợp với khả năng tài chính. Ban giám khảo sẽ muốn tìm hiểu những khía cạnh sau:
- Vấn đề cần giải quyết (The problem): Những trở ngại nào khiến học sinh khó tìm được các hoạt động ngoại khóa phù hợp?
- Khách hàng mục tiêu (The customer): Khách hàng mà ứng dụng hướng đến là học sinh, phụ huynh, trường học hay các đơn vị tổ chức hoạt động ngoại khóa?
- Mô hình kinh doanh (The business model): Ứng dụng sẽ tạo doanh thu thông qua phí đăng ký, phí đăng tin hay các thỏa thuận hợp tác?
- Cơ hội thị trường (The market opportunity): Có bao nhiêu khách hàng tiềm năng thực sự có thể sử dụng nền tảng này?
- Lợi thế cạnh tranh (The competitive advantage): Vì sao khách hàng nên lựa chọn ứng dụng thay vì các danh bạ hoạt động ngoại khóa hiện có, bản tin của trường học hoặc các nhóm trên mạng xã hội?
Bảng Thi Social Innovation: Tiêu Chí Đánh Giá
Bảng thi Social Innovation cũng áp dụng thang điểm 25, nhưng chú trọng hơn đến những kết quả xã hội hoặc môi trường có ý nghĩa và khả năng duy trì lâu dài.
Hạng mục đánh giá | Điểm | Nội dung đánh giá |
Ý tưởng có khả thi không? (Can the concept work?) | 10 | Mức độ thấu hiểu vấn đề xã hội và nhóm đối tượng thụ hưởng, giá trị khác biệt của giải pháp, tính bền vững về tài chính và chiến lược triển khai |
Nếu thành công, dự án sẽ tạo ra tác động gì? (What impact will it make if it does?) | 10 | Số lượng người chịu ảnh hưởng, mức độ nghiêm trọng của vấn đề, số lượng đối tượng thụ hưởng tiềm năng, khả năng mở rộng với chi phí hợp lý và tác động lâu dài |
Đội ngũ có đủ khả năng thành công không? (Can this team succeed?) | 5 | Năng lực của đội ngũ, nguồn lực, khả năng sáng tạo, sự kiên trì, đam mê và kỹ năng trình bày ý tưởng |
Tổng điểm | 25 |
Ví dụ, hãy tưởng tượng một nhóm học sinh phát triển chương trình đào tạo kỹ năng số với chi phí hợp lý cho học sinh tại các cộng đồng còn hạn chế về điều kiện tiếp cận giáo dục. Ban giám khảo sẽ muốn tìm hiểu những khía cạnh sau:
- Vấn đề xã hội (The social problem): Những học sinh nào đang thiếu cơ hội tiếp cận giáo dục kỹ năng số và tình trạng này gây ra những hệ quả gì?
- Đối tượng thụ hưởng (The beneficiaries): Nhóm học sinh nào sẽ nhận được nhiều lợi ích nhất từ chương trình?
- Giải pháp (The solution): Chương trình sẽ cải thiện khả năng tiếp cận và trang bị kỹ năng số cho học sinh như thế nào?
- Tính bền vững về tài chính (Financial sustainability): Chương trình sẽ hoạt động dựa trên nguồn kinh phí từ các thỏa thuận hợp tác với trường học, quỹ tài trợ, nhà tài trợ hay một mô hình huy động vốn khác?
- Tác động xã hội (Social impact): Có bao nhiêu học sinh có thể hưởng lợi từ chương trình và nhóm dự án sẽ đo lường những cải thiện thực tế bằng cách nào?
- Tính bền vững lâu dài (Long-term sustainability): Chương trình có thể tiếp tục vận hành và mang lại lợi ích cho cộng đồng trong thời gian dài hay không?
Điểm Chung Giữa Hai Bảng Thi
Dù lựa chọn bảng thi nào, ban giám khảo đều mong muốn nhìn thấy một vấn đề được xác định rõ ràng, một giải pháp mang lại giá trị thực sự, mô hình triển khai khả thi và một đội ngũ có đủ năng lực để hiện thực hóa kế hoạch dự án.
Tài liệu đánh giá chính thức:
2. Xây Dựng Ý Tưởng Dự Án Dựa Trên Bảy Thành Phần Cốt Lõi
Written Concept Narrative cần trình bày ý tưởng một cách rõ ràng, thuyết phục và bao quát bảy thành phần quan trọng sau:
- Vấn đề mà dự án hướng đến giải quyết.
- Khách hàng hoặc đối tượng thụ hưởng đang gặp phải vấn đề đó.
- Cách giải pháp được đề xuất giải quyết vấn đề.
- Điểm khác biệt và ưu thế của giải pháp so với những lựa chọn hiện có.
- Mô hình tài chính cơ bản của dự án, bao gồm cách tạo ra doanh thu hoặc duy trì tác động xã hội.
- Năng lực và nguồn lực tổng hợp của đội ngũ thực hiện dự án.
- Những minh chứng cho thấy dự án đã đạt được tiến triển hoặc bắt đầu tạo ra kết quả tích cực.
A. Xác Định Vấn Đề Cụ Thể Và Đối Tượng Mục Tiêu
Một ý tưởng kinh doanh tốt luôn bắt đầu từ một vấn đề đáng được giải quyết. Trước khi giới thiệu sản phẩm hoặc dịch vụ của mình, nhóm dự án cần chứng minh rằng mình thực sự hiểu vấn đề và những người đang gặp phải vấn đề đó.
Ví dụ, nếu nhóm muốn phát triển một ứng dụng giúp giảm thiểu tình trạng lãng phí thực phẩm, chỉ nói rằng lãng phí thực phẩm là một vấn đề toàn cầu vẫn chưa đủ. Điều quan trọng là phải xác định rõ nhóm đang muốn giải quyết khía cạnh cụ thể nào của vấn đề này.
Chẳng hạn, nhóm có thể tập trung vào các nhà hàng độc lập gặp khó khăn trong việc xử lý lượng thức ăn chưa bán hết vào cuối ngày. Một số nhà hàng không có đủ thời gian hoặc nguồn lực để tổ chức quyên góp thực phẩm, trong khi những nhà hàng khác lại thiếu một kênh thuận tiện để kết nối với khách hàng có nhu cầu mua các suất ăn còn dư.
Nguyên tắc tương tự cũng được áp dụng cho bảng thi Social Innovation. Ví dụ, nếu mục tiêu của dự án là cải thiện khả năng tiếp cận giáo dục, nhóm cần xác định rõ những học sinh nào chưa được đáp ứng đầy đủ nhu cầu học tập, các em đang gặp phải những rào cản gì và vì sao những chương trình hiện có vẫn chưa giải quyết được triệt để vấn đề.
Cách tốt nhất để thấu hiểu những vấn đề này là trực tiếp trò chuyện với những người đang gặp phải chúng. Với dự án giảm lãng phí thực phẩm, nhóm có thể phỏng vấn các chủ nhà hàng địa phương để tìm hiểu cách họ xử lý thức ăn chưa bán hết, những khó khăn thường gặp và liệu họ có sẵn sàng thử một giải pháp khác hay không. Với dự án xã hội trong lĩnh vực giáo dục, nhóm có thể trao đổi với học sinh, giáo viên hoặc các tổ chức cộng đồng để xác định những lĩnh vực đang cần được hỗ trợ nhất. Những thông tin thu thập được cần giúp ban giám khảo tin tưởng rằng ý tưởng của nhóm xuất phát từ nhu cầu thực tế. Bài thuyết minh nên đưa vào một số phát hiện cụ thể từ quá trình nghiên cứu, đặc biệt là những thông tin đã ảnh hưởng đến cách nhóm xây dựng và hoàn thiện giải pháp.
Diamond Challenge cũng cung cấp Curriculum Roadmap (Lộ trình học tập) với các tài liệu hướng dẫn về cách tìm hiểu nhu cầu khách hàng và phỏng vấn khách hàng tiềm năng. Đây sẽ là nguồn tham khảo hữu ích nếu nhóm vẫn đang trong quá trình khám phá và phát triển ý tưởng.
B. Trình Bày Giải Pháp Và Lý Giải Vì Sao Giải Pháp Tốt Hơn Những Lựa Chọn Hiện Có
Sau khi xác định rõ vấn đề, nhóm cần giải thích cách giải pháp được đề xuất có thể giải quyết vấn đề đó. Tiếp tục với ví dụ về ứng dụng giảm lãng phí thực phẩm, nhóm có thể trình bày như sau:
“Nền tảng của chúng tôi cho phép các nhà hàng độc lập đăng tải thông tin về những suất ăn chưa bán hết trước giờ đóng cửa. Khách hàng ở gần có thể mua những suất ăn này với mức giá ưu đãi, giúp nhà hàng thu hồi một phần chi phí đồng thời giảm thiểu lượng thực phẩm bị lãng phí.”
Tiếp theo, nhóm cần trả lời câu hỏi: Điều gì khiến giải pháp của mình khác biệt so với những lựa chọn đã có trên thị trường? Đây chính là giá trị khác biệt của sản phẩm hoặc dịch vụ (Unique Value Proposition – UVP), một yếu tố quan trọng trong tiêu chí đánh giá của Diamond Challenge.
Ví dụ, các nhà hàng hiện đã có nhiều cách xử lý thực phẩm dư thừa, bao gồm các chương trình quyên góp, quảng bá trên mạng xã hội và sử dụng nền tảng giao đồ ăn. Nhóm cần nghiên cứu những giải pháp thay thế này để xác định những hạn chế mà chúng chưa giải quyết được. Có thể các dịch vụ quyên góp hiện tại khó phối hợp, hoặc các nền tảng giao đồ ăn thông thường chưa được thiết kế để hỗ trợ bán thực phẩm còn dư vào cuối ngày. Nếu ứng dụng của nhóm mang đến một lựa chọn đơn giản hoặc tiết kiệm chi phí hơn, hãy giải thích cụ thể ưu thế đó.
Cách tư duy tương tự cũng áp dụng cho bảng thi Social Innovation. Nếu nhóm đang phát triển một chương trình đào tạo kỹ năng số miễn phí cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, hãy tìm hiểu những chương trình mà trường học và các tổ chức phi lợi nhuận hiện đang triển khai. Liệu vẫn còn những cộng đồng chưa được quan tâm đúng mức? Chi phí đi lại có phải là rào cản? Chương trình của nhóm có thể tiếp cận những học sinh vốn chưa có cơ hội sử dụng các nguồn lực này hay không?
C. Chứng Minh Tính Bền Vững Về Tài Chính Của Dự Án
Đối Với Bảng Thi Business Innovation
Nhóm cần giải thích mô hình tạo doanh thu, các khoản chi phí dự kiến và cách dự án có thể đạt được lợi nhuận trong tương lai. Quay lại ví dụ về ứng dụng giảm lãng phí thực phẩm, giả sử nền tảng thu một khoản hoa hồng nhỏ mỗi khi nhà hàng bán được một suất ăn còn dư. Nhóm sẽ tính phí bao nhiêu cho mỗi giao dịch? Khoản hoa hồng đó có đủ để trang trải chi phí xử lý thanh toán, bảo trì ứng dụng, tiếp thị và các chi phí vận hành khác hay không?
Nhóm không cần đưa ra những dự báo tài chính quá phức tạp, nhưng cần có các ước tính hợp lý và giải thích cơ sở hình thành những con số đó. Chẳng hạn, nhóm có thể nghiên cứu mức giá của các đối thủ cạnh tranh, trao đổi với chủ nhà hàng về mức phí họ sẵn sàng chi trả, đồng thời ước tính chi phí phát triển và duy trì nền tảng.
Một điểm quan trọng khác là cần phân biệt giữa tạo ra doanh thu và tạo ra lợi nhuận. Nếu doanh nghiệp thu được 5 USD từ một giao dịch nhưng phải chi 6 USD để xử lý và hoàn tất giao dịch đó, mô hình kinh doanh sẽ không thể duy trì lâu dài nếu không có sự điều chỉnh.
Đối Với Bảng Thi Social Innovation
Các dự án Social Innovation không nhất thiết phải hướng đến tối đa hóa lợi nhuận, nhưng vẫn cần có nguồn tài chính đáng tin cậy để trang trải chi phí hoạt động. Ví dụ, nếu nhóm muốn tổ chức các buổi học kỹ năng số miễn phí cho học sinh tại những cộng đồng còn hạn chế về điều kiện tiếp cận giáo dục, nhóm cần tính đến chi phí tài liệu giảng dạy, thiết bị, đi lại và các nguồn lực cần thiết khác.
Nếu mỗi buổi học tiêu tốn khoảng 200 USD, nhóm sẽ lấy kinh phí từ đâu? Liệu có thể hợp tác với các trường học, tìm kiếm tài trợ từ doanh nghiệp địa phương, nộp hồ sơ xin tài trợ từ các quỹ hay tạo doanh thu thông qua những dịch vụ liên quan? Hãy giải thích nguồn tài chính nào thực sự khả thi, nhóm đã liên hệ với các đối tác tiềm năng hay chưa và kế hoạch duy trì hoạt động của chương trình sau giai đoạn triển khai ban đầu là gì.
Nhóm cũng cần xem xét tính hiệu quả về chi phí của giải pháp. Nếu một buổi học tiêu tốn 200 USD và có 20 học sinh tham gia, chi phí tương ứng là khoảng 10 USD/học sinh. Việc hiểu rõ những khoản chi phí này sẽ giúp nhóm đánh giá liệu chương trình có thể mở rộng sang các trường học hoặc cộng đồng khác hay không.
Chinh Phục Cuộc Thi Diamond Challenge Cùng Aralia Education
D. Giải Thích Vì Sao Đội Ngũ Có Đủ Khả Năng Hiện Thực Hóa Ý Tưởng
Ngay cả một ý tưởng đầy tiềm năng cũng cần có đội ngũ phù hợp để biến nó thành hiện thực. Ở cả hai bảng thi của Diamond Challenge, ban giám khảo đều đánh giá liệu nhóm có đủ kỹ năng, kinh nghiệm và nguồn lực cần thiết để triển khai dự án hay không.
Ví dụ, nếu nhóm đang phát triển ứng dụng giảm lãng phí thực phẩm, một thành viên có thể có kinh nghiệm lập trình và đảm nhận việc xây dựng phiên bản thử nghiệm ban đầu (prototype). Một thành viên khác có khả năng phỏng vấn và đã trao đổi với các chủ nhà hàng địa phương. Thành viên còn lại có thể có mối quan hệ với các tổ chức cộng đồng, qua đó hỗ trợ nhóm thử nghiệm ý tưởng.
Đối với các nhóm tham gia Social Innovation, kinh nghiệm làm việc với chính cộng đồng mà dự án hướng đến hỗ trợ có thể là một lợi thế đáng kể. Nếu nhóm đang phát triển chương trình đào tạo kỹ năng số, việc có một thành viên từng tham gia hoạt động dạy học tình nguyện hoặc làm việc với các trường học địa phương sẽ giúp đề xuất của nhóm thuyết phục hơn.
Bên cạnh đó, nhóm cũng cần đánh giá thực tế những gì mình đã có thể thực hiện và những năng lực còn thiếu. Nếu dự án cần chuyên môn kỹ thuật, nguồn tài chính hoặc sự hỗ trợ từ các tổ chức bên ngoài, hãy giải thích kế hoạch tìm kiếm và huy động những nguồn lực đó.
E. Đưa Ra Minh Chứng Cho Thấy Dự Án Đang Có Những Tiến Triển Thực Tế
Ban giám khảo muốn thấy những bằng chứng cho thấy nhóm đã vượt qua giai đoạn lên ý tưởng ban đầu và bắt đầu tìm hiểu liệu giải pháp của mình có thực sự khả thi hay không.
Ví dụ, với ứng dụng giảm lãng phí thực phẩm, nhóm có thể đã phỏng vấn các chủ nhà hàng địa phương, xây dựng một phiên bản thử nghiệm cơ bản hoặc khảo sát mức độ quan tâm của các nhà hàng đối với việc đăng bán những suất ăn còn dư. Nếu đã nhận được phản hồi, hãy trình bày những gì nhóm học hỏi được và liệu những thông tin đó có khiến nhóm điều chỉnh ý tưởng ban đầu hay không.
Với Social Innovation, những tiến triển của dự án có thể được thể hiện theo cách khác. Một nhóm phát triển chương trình đào tạo kỹ năng số có thể tổ chức một buổi học thử nghiệm quy mô nhỏ, thu thập phản hồi từ học sinh và giáo viên hoặc thiết lập quan hệ hợp tác với một trường học địa phương.
Chất lượng của những minh chứng quan trọng hơn việc chỉ liệt kê các hoạt động mà nhóm đã thực hiện. Chẳng hạn, việc khảo sát 100 người và nhận được phản hồi rằng họ thích ứng dụng không đồng nghĩa với việc nhóm đã tìm được những khách hàng sẵn sàng trả tiền để sử dụng sản phẩm. Tương tự, việc có 50 học sinh tham gia một buổi học không nhất thiết chứng minh rằng các em đã cải thiện kỹ năng số.
3. Cách Sắp Xếp Bài Thuyết Minh Ý Tưởng Dự Án (Written Concept Narrative) Dài 3–5 Trang
Diamond Challenge có những yêu cầu định dạng cụ thể đối với bài Written Concept Narrative. Vì vậy, hãy đảm bảo bài dự thi tuân thủ đầy đủ các quy định sau:
Yêu cầu | Quy định chính thức |
Độ dài | 3–5 trang |
Giãn dòng | Giãn dòng đôi (Double-spaced) |
Cỡ chữ | 12 pt |
Lề trang | 1 inch (2,54 cm) |
Ngôn ngữ | Tiếng Anh |
Định dạng tệp | |
Trang bìa | Không được chấp nhận |
Số trang vượt giới hạn | Các trang vượt quá giới hạn quy định sẽ bị loại bỏ |
Nên Sắp Xếp Nội Dung Bài Thuyết Minh Như Thế Nào?
Một cách triển khai hợp lý là bắt đầu bằng việc giới thiệu vấn đề mà dự án muốn giải quyết cùng nhóm khách hàng hoặc đối tượng thụ hưởng mục tiêu. Tiếp theo, trình bày giải pháp được đề xuất và những điểm khác biệt so với các lựa chọn hiện có. Sau đó, phân tích mô hình tài chính, tiềm năng phát triển hoặc tác động xã hội của dự án, đồng thời giải thích vì sao đội ngũ có đủ năng lực để hiện thực hóa ý tưởng.
Đừng quên đưa vào những minh chứng về tiến độ thực hiện dự án, chẳng hạn như kết quả phỏng vấn khách hàng, thử nghiệm sản phẩm mẫu hoặc những thỏa thuận hợp tác ban đầu.
Với giới hạn chỉ từ 3–5 trang và yêu cầu giãn dòng đôi, nhóm cần chọn lọc kỹ lưỡng những nội dung đưa vào bài viết. Tránh dành quá nhiều dung lượng để giải thích các thông tin nền tảng chung hoặc mô tả những vấn đề mà ban giám khảo có thể đã quen thuộc. Thay vào đó, hãy tập trung vào kết quả nghiên cứu của chính nhóm, những quyết định đã được đưa ra trong quá trình phát triển dự án và các minh chứng củng cố tính khả thi của ý tưởng.
Ngoài ra, không nhất thiết phải phân bổ dung lượng ngang nhau cho cả bảy thành phần. Nếu nhóm đã thực hiện nhiều cuộc phỏng vấn khách hàng hoặc thử nghiệm một phiên bản sản phẩm mẫu có thể hoạt động, những kết quả này xứng đáng được trình bày chi tiết hơn so với phần giới thiệu ý tưởng chung. Đối với các dự án Social Innovation, nhóm có thể dành nhiều dung lượng hơn để phân tích nhu cầu của cộng đồng mục tiêu và cách đo lường tác động mà giải pháp mang lại.
Bạn Đang Tìm Kiếm Chương Trình Luyện Thi Diamond Challenge?
Học sinh mong muốn được giảng viên hướng dẫn trong quá trình phát triển ý tưởng kinh doanh, đánh giá tính khả thi của dự án, xây dựng bài thuyết trình (pitch deck) và chuẩn bị cho các vòng thi có thể tham khảo Chương Trình Luyện Thi Diamond Challenge (Diamond Challenge Preparation Program) của Aralia.
Luyện thi Thử thách Kinh doanh Diamond Challenge
Các doanh nhân tương lai sẽ tạo, quảng bá và tiếp thị một công ty nhằm thuyết phục ban giám khảo của cuộc thi Diamond Challenge Business Competition. Trong khóa học chuyên sâu này, học viên sẽ trải qua quá trình hình thành ý tưởng kinh doanh, lập kế hoạch kinh doanh, phân tích môi trường kinh doanh, thiết lập tuyên bố sứ mệnh, tầm nhìn và giá trị của tổ chức, tạo ra chiến lược tiếp thị và quảng bá, viết đề xuất kinh doanh, và tạo một bản Pitch Deck theo yêu cầu của cuộc thi.
